Analiza danych Głównego Urzędu Statystycznego z ostatniej dekady pozwala odtworzyć dynamikę zjawisk społecznych w Polsce w ujęciu ilościowym. GUS, czyli centralna instytucja statystyczna państwa, udostępnia szeregi czasowe poprzez Bank Danych Lokalnych, spisy powszechne oraz badania reprezentacyjne. W artykule zestawiono tendencje demograficzne, zmiany na rynku pracy, przekształcenia w edukacji, ewolucję warunków życia oraz parametry zdrowia publicznego. Przy interpretacji wykorzystano definicje i wskaźniki zgodne z metodyką GUS, z zaznaczeniem ograniczeń wynikających z rewizji danych i zaburzeń pandemicznych.

Samotność w późnej dorosłości stanowi zjawisko o znaczeniu zdrowotnym i społecznym, które pozostaje niedostatecznie rozpoznane w praktyce i polityce publicznej. W literaturze odróżnia się samotność jako doświadczenie subiektywne od izolacji społecznej będącej stanem mierzalnym, co ma implikacje dla diagnozy i interwencji. Starzenie się populacji oraz zmiany wzorców rodzinnych zwiększają prawdopodobieństwo doświadczenia niedostatku relacji. Ścisłe ujęcie definicyjne i pomiarowe umożliwia ocenę skutków oraz projektowanie działań naprawczych.

W Polsce narasta znaczenie form deprywacji, które wymykają się tradycyjnym pomiarom ubóstwa dochodowego i bezrobocia. Do najczęściej analizowanych należą pracujący biedni oraz ubóstwo energetyczne, które wynikają ze złożonych interakcji rynku pracy, cen energii i jakości zasobów mieszkaniowych. Artykuł przedstawia definicje, mechanizmy i konsekwencje tych zjawisk oraz instrumenty polityki publicznej, które mogą ograniczać ich skalę.

Polityka społeczna to uporządkowany zbiór interwencji publicznych i regulacji prawnych, których celem jest kształtowanie dystrybucji ryzyk życiowych oraz zapewnienie minimalnych standardów dobrostanu poprzez świadczenia pieniężne i usługi społeczne. Jej przedmiotem są m.in. dochody, zdrowie, edukacja, mieszkalnictwo i bezpieczeństwo socjalne, co implikuje wielosektorową koordynację oraz interakcje z rynkiem pracy. Analiza naukowa koncentruje się na mechanizmach alokacji zasobów, efektach redystrybucyjnych i skutkach behawioralnych interwencji. Artykuł systematyzuje problemy, kierunki rozwoju i modele działania, odnosząc je do ram teoretycznych i praktyki instytucjonalnej.